Hoe Peter zijn ervaringskennis inzet voor het KKC
Peter Barendsen is een man die spreekt vanuit het hart, maar altijd met een scherpe en kritische blik. Via stichting Het Zwarte Gat is hij nauw verbonden aan het Korsakov Kenniscentrum, waar hij zijn jarenlange ervaring niet alleen deelt in het landelijke cliëntpanel, maar ook als kritische meelezer bij het opstellen van de landelijke zorgstandaard. Voor Peter is het essentieel dat de stem van de cliënt niet alleen gehoord wordt, maar ook echt impact heeft op de koers van de zorg. Zijn verhaal is er een van uitersten: van de harde, soms kille wereld van de verslavingszorg en psychiatrie van 25 jaar geleden, naar de mensgerichte Korsakov-zorg van nu.
De route naar het Korsakov Kenniscentrum
"Ik ben heel lang cliënt geweest in de verslavingszorg en de psychiatrie," vertelt Peter. "Dat heeft me gevormd, maar ook veel geleerd over wat er destijds miste." Vanuit die ervaring raakte hij betrokken bij Het Zwarte Gat, een cliëntenorganisatie die stem van de cliënt in het brede veld van verslavingsproblematiek vertegenwoordigd. "Je bent na een opname en behandeling vaak alles kwijt: je familie, je geld, je richting. Je staat in een zwart gat dat je opslokt. Wij kijken hoe we die (na)zorg beter kunnen inrichten." Het was dit perspectief dat hem uiteindelijk bij het Korsakov Kenniscentrum bracht. "Toen ik in een panel sprak tijdens een kennisbijeenkomst van het KKC over mijn levenspad, bleek dat precies de stem te zijn die ze zochten. Iemand die de vinger op de zere plek legt, maar ook ziet hoe het anders kan."
Een wereld van verschil
Als Peter terugdenkt aan de zorg van 25 jaar geleden, ziet hij een groot contrast met de huidige tijd. "Dat was destijds soms koud en onmenselijk. Je was een nummer, een diagnose, meer niet." Hij ziet nu diepgang in de zorg voor mensen met Korsakov. "Ik reis tegenwoordig het hele land door en ik zie prachtige afdelingen. Mensen hebben een zinvolle daginvulling, er is aandacht voor een warme inrichting en er wordt écht geluisterd naar bewoners. De zorg is volwassener en menselijker geworden, en dat doet me ontzettend veel deugd."
Het vakmanschap van de lasser
Peter trekt graag de vergelijking met zijn oude vak. Hij werkte twintig jaar als lasser aan de pijpleidingen, onder andere voor de Gasunie. Dat was werk waarbij precisie en diepe kennis cruciaal waren. "Voordat je aan die pijpen mocht werken, moest je laten zien wat je waard was. Je moest alles weten over de structuur van het materiaal en begrijpen wat extreme hitte doet met de spanning in het metaal. Pas als je bewezen had dat je die enorme verantwoordelijkheid aankon, werd je toegelaten."
Diezelfde blik wil hij ook voor de zorg. "In de zorg is het 'materiaal' de mens. Je kunt niet zomaar een stempel plakken op hoe iemand is en wat hij nodig heeft. Je moet de tijd nemen om te begrijpen wat iemand beweegt, wat de achtergrond is en wat diegene in zijn leven heeft opgebouwd. Pas dan kun je echt goede zorg en begeleiding bieden."
Het dilemma rondom alcoholgebruik
Er zijn organisaties waar de vraag speelt: mogen bewoners met de diagnose Korsakov in de langdurige zorg alcohol drinken als zij dit wensen? Peter heeft hier een uitgesproken mening over, gevoed door zijn eigen traject en ervaringskennis.
"Ik vind dat we goed moeten kijken naar wat we iemand aandoen," legt hij uit. "Voor iemand die niet verslaafd is, lijkt een biertje op vrijdagmiddag onschuldig en gezellig. Maar voor een alcoholist is dat een 'plop-moment'. Het korte-termijngeheugen mag dan beschadigd zijn, maar die diepe verslavingsprikkel zit nog in het systeem. Dat ene biertje opent direct de deur naar de oude hunkering. In een zorgsetting waarin we mensen zorg bieden voor een betere kwaliteit van leven, moeten we hen juist beschermen tegen die triggers."
Respect voor een leven vol ervaring en historie
Een van zijn meest treffende anekdotes gaat over bejegening. Peter was een veertiger met een enorme berg werkervaring toen hij in een ggz-traject zat waarbij hij onder begeleiding boodschappen moest doen. "Daar sta je dan in de winkel met een lijstje, en dan vraagt een begeleider: 'Vergeten we niks, Peter?' Ik voelde me behandeld als een snotneus. Dat is precies wat ik bedoel: hou mensen in hun waarde. Ze hebben misschien ondersteuning en zorg nodig, maar ze hebben ook een vol leven geleid, een staat van dienst. Ze zijn niet opeens een ander mens geworden."
Volgens Peter is de oude vakkennis of passie van een cliënt vaak de beste ingang voor contact. "Zodra je met mensen praat over hun oude werk - of dat nu techniek is, muziek of een ander ambacht -dan zie je ze veranderen. De mimiek wordt anders, de houding wordt rechter. Op dat moment zijn ze weer even helemaal zichzelf. Door daar energie in te steken, kun je veel van iemands eigen identiteit en trots terughalen."
Ontmoet Peter
Peter maakte tijdens het plenaire deel van het Wetenschapsforum 2025 al diepe indruk met zijn ervaringsverhaal bij het brede publiek. Zijn vermogen om de brug te slaan tussen cliënt en professional wordt breed gewaardeerd binnen het Korsakov kennisnetwerk.
Peter blijft ondertussen actief: hij bezoekt regelmatig organisaties uit het netwerk om het gesprek aan te gaan. En wie weet tref je hem binnenkort ook ergens op een podium in Drenthe, waar hij met zijn bluesrockband Christine laat zien dat er ook na een roerig verleden nog volop muziek in het leven zit.