Korsakov en onvrijwillige zorg

28 mei 2019
Korsakov en onvrijwillige zorg

De nieuwe Wet zorg en dwang (Wzd) en de wet verplichte GGZ (Wvggz) gaan beiden naar verwachting in op 1 januari 2020. Er is over de nieuwe wetten voor onvrijwillige zorg al meer dan tien jaar gesproken. De invoering lijkt nu een feit te zijn.




Het inzetten van zorg die iemand echt niet wil, is altijd een laatste redmiddel. Hier geldt altijd, Nee …tenzij. De wet geldt niet alleen in instellingen, maar bijvoorbeeld ook thuis of op de dagbesteding. In artikel 3.3 van de Wvggz staat dat de Wvggz niet van toepassing is, indien het gedrag van de cliënt het gevolg is van een psychogeriatrische aandoening of een verstandelijke handicap. In die gevallen geldt de Wzd. Korsakov valt in principe niet onder de psycho-geriatrische aandoeningen of een verstandelijke handicap. Hierdoor geldt bij onvrijwillige zorg de WvGGZ voor mensen met Korsakov.

Echter, er zijn een klein aantal doelgroepen, waaronder mensen met Korsakov, waarvoor verkend wordt of zij “gelijkgesteld” kunnen worden aan de doelgroep mensen met psycho geriatrische aandoeningen of een verstandelijke handicap. In dat geval zal voor de doelgroep mensen met Korsakov de Wzd gelden bij onvrijwillige zorg.

Voor de zomer 2019 zal hierover definitief uitsluitsel worden gegeven.


Hieronder volgt nog meer informatie over de Implementatie Wet Zorg en Dwang:

Aanpak implementatie Wet zorg en dwang
Het ministerie van VWS heeft een plan van aanpak voor de implementatie van de Wet zorg en dwang gepubliceerd. Dit plan geeft een overzicht van de voorbereidingen van het ministerie voor de ingang van deze nieuwe wet. Naast het feit dat het ministerie veel te doen heeft, zullen ook zorgorganisaties en professionals zich moeten voorbereiden op de komst van de Wet zorg en dwang.

Voorbereidingen van zorgorganisatie
Een eerste stap voor organisaties is het beschrijven van visie en beleid: wil een zorgaanbieder onvrijwillige zorg kunnen aanbieden, dan zullen ze dit in beleid en werkprocessen moeten opnemen. Daarnaast moeten zorgorganisaties de volgende zaken op orde hebben:

  • Het regelen van de randvoorwaarden om het beleid goed uit te voeren;
  • Het instellen van een klachtencommissie;
  • Het regelen van toegang tot een cliëntvertrouwenspersoon; 
  • Het op een veilige manier vastleggen van cliëntgegevens en wie daar toegang tot heeft;
  • Het registreren van onvrijwillige zorg.

Professionals, beroepsverenigingen en koepelorganisaties zullen zich moeten buigen over vragen als:

  • Wie is de zorgverantwoordelijke en wat houdt dit in? In de Wet zorg en dwang wordt gesteld dat dit minimaal een professional van niveau drie moet zijn.
  • Wie is de Wzd-functionaris en wat houdt dit in? in de aanpassingswet Wzd die onlangs naar de Eerste en Tweede Kamer is gegaan, wordt gesteld dat dit een terzake kundige arts, orthopedagoog of gezondheidspycholoog kan zijn. 
  • Wie is de externe deskundige en wat houdt dit in? De wet stelt dat dit een (kundige) arts, gedragsdeskundige, psychiater of verpleegkundige kan zijn. In de Memorie van Toelichting [link] wordt gesteld dat de externe deskundige pas moet worden ingeschakeld als het niet lukt de onvrijwillige zorg binnen de gestelde termijnen van de Wzd af te bouwen. De externe deskundige is een (kundige) arts, psychiater, gedragskundige of verpleegkundige die niet bij de zorg voor de client betrokken is.

Het implementeren van een nieuwe wet vraagt veel inspanning van enerzijds de wetgever, anderzijds ook van veldpartijen. De kaders die de wet biedt worden steeds meer helder, de praktische invulling daarvan vraagt ook om actie van koepels en professionals. Afwachten is geen optie.  

Informatiemateriaal van het ministerie
In het implementatieplan van het ministerie van VWS staan de volgende activiteiten genoemd:

  • Op de website Dwang in de zorg is een soort helpdesk beschikbaar
  • Op de website Dwang in de zorg staat de wettekst met een juridisch toelichting
  • Er komt ook een overzicht van de veranderingen (van BOPZ naar Wet zorg en dwang)
  • Het ministerie gaat een aantal zorgorganisaties ondersteunen die ‘best practice’ willen zijn en  en deze goede voorbeelden in oktober verspreiden
  • Het ministerie verkent hoe de nieuwe wet in opleidingen opgenomen moet worden
  • Er komt informatiemateriaal voor verschillende groepen beschikbaar (cliëten, medewerkers, behandelaren enz)

Lees het implementatieplan (pdf) en activiteitenplan (pdf) van het ministerie van VWS.

Evaluatie na invoering Wet zorg en dwang
Na invoering zal de wet gemonitord worden. Via ‘praktijktafels’ kunnen organisaties casuïstiek en knelpunten van de Wet zorg en dwang naar voren brengen. Belangrijk aandachtspunt hierbij is of de nieuwe regelgeving niet leidt tot veel extra administratieve lasten.

Aanpassingswet
In het voorjaar 2019 wordt er nog een Aanpassingswet in de Eerste en Tweede Kamer behandeld met een verdere invulling van onvrijwillige zorg thuis, de zorgverantwoordelijke en externe deskundigheid. De functie van de Wzd-functionaris is uitgebreid zodat deze functie ook door een gezondheidszorgpsycholoog of orthopedagoog generalist vervuld mag worden.

Waardigheid en trots op locatie
Voor verpleeghuizen (en pgb-organisaties die verpleeghuiszorg leveren) is er een mogelijkheid om via ‘Waardigheid en trots op locatie’ een scan te laten doen om inzicht te krijgen in de mate waarin zij voldoen aan het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Afhankelijk van de uitkomst kunnen zij ondersteuning op maat ontvangen. Bij de scan is veiligheid één van de thema’s, en kunnen verpleeghuizen aangeven als ze ondersteuning wensen bij de implementatie van de Wet zorg en dwang. Verpleeghuizen kunnen zich aanmelden voor het ondersteuningsprogramma Waardigheid en trots op locatie via de website van Waardigheid en Trots. Locaties kunnen zich dit hele jaar aanmelden.