Veel gestelde vragen

Algemeen:

Hoe kan ik dan zelf iets doen?

Zorgen dat u goed op de hoogte bent van alle mogelijkheden die er zijn. Er bestaan mogelijkheden voor crisisopvang, zorgprogramma?s voor thuiswonende mensen, er zijn mogelijkheden voor dagopvang, opname in een verpleeghuis of een gespecialiseerde Korsakov afdeling in een verpleeghuis en beschermd wonen projecten.

Hoe leg ik aan mijn omgeving uit wat het syndroom van Korsakov inhoudt?

Een goed inzicht in de ziekte maakt het gemakkelijker om uit te leggen waarom de patient zich zo gedraagt. Veel komt voort uit het feit dat men de regie over het eigen leven verliest. Zo is bekend dat confabuleren, snel verdrietig worden, prikkelbaarheid, opvliegendheid, ontremming, geheugenverlies en apathisch gedrag worden veroorzaakt door het syndroom van Korsakov. Ook het verwaarlozen van zichzelf hoort erbij. Daarnaast kan een vervlakking van de persoonlijkheid optreden.

Ik wil bij mijn man weg, maar dan is er niemand die voor hem zorgt en dat kan ik met mijn geweten niet verantwoorden?

U kunt er alles aan doen (uw man te overreden om toe te staan) dat u hulp inzet omdat u weggaat. Wil uw man ook dat niet, dan zal het u extra zwaar vallen. Op een gegeven moment moet u echter aan u zelf denken, het kan niet eindeloos doorgaan of doorgaan totdat u er bij neervalt. U heeft een eigen leven en het recht om daarvoor te kiezen. Houd vanaf afstand - waar mogelijk met behulp van anderen - de vinger aan de pols om in te (laten) grijpen als de situatie escaleert.

Is het erfelijk?

Nee, het syndroom van Korsakov is niet erfelijk. 
Het is echter wel zo dat de neiging tot verslaving in sommige families meerdere malen voorkomt. De deskundigen zijn er nog niet uit of dat komt door iemands aanleg of doordat men het verkeerde voorbeeld volgt.

Kan men met een CT hersenscan de diagnose 'syndroom van Korsakov stellen? En is het mogelijk op een CT-scan te zien of zenuwcellen afgestorven zijn?

Met een CT-scan is het niet mogelijk de diagnose 'syndroom van Korsakov' te stellen. Hierbij hoort altijd verder neurologisch en neuropsychologisch onderzoek. Aangevuld nog met observaties van het dagelijkse gedrag. Om de zaak nog iets complexer te maken: vaak is op een hersenscan niets te zien van beschadigingen die je bij Korsakov zou verwachten. Wat echter niet betekent dat er geen sprake is van Korsakov. Want op grond van je observaties en ander onderzoek kun je wel tot die conclusie komen. Of zenuwcellen zijn afgestorven kun je niet met een CT-scan zien. Daarvoor is de methode te grof. Wel kun je zien dat bijvoorbeeld een deel van de hersenen in omvang is afgenomen vergeleken met de rest van de hersenen of in vergelijking met wat je bij iemand van dat geslacht en leeftijd zou mogen verwachten. Dit wordt dan atrofie genoemd. Bij de ziekte van Alzheimer betekent dat vaak wel dat zenuwcellen zijn afgestorven. Bij alcoholisten en ook bij Korsakovpatienten is het tot nu toe onduidelijk waarom het gebeurt, want vaak zien we dat het hersenvolume weer toeneemt als ze lang niet meer alcohol drinken. Een MRI-scan is een procedure die betere hersenfoto's oplevert en soms zulke fraaie plaatjes dat het is alsof je de hersenen open voor je hebt liggen.

Klopt het dat vitaminegebruik Korsakov helpt voorkomen?

Ja dat klopt.

Komt Korsakov door de alcohol of door het slechte eten?

Het spijsverteringskanaal en de lever worden door de alcohol beschadigd waardoor de voeding niet meer goed wordt opgenomen en opgeslagen. Daarnaast gaat men steeds minder eten naarmate men meer gaat drinken. Meestal is er sprake van een combinatie van factoren. De belangrijkste daarvan is zelfverwaarlozing, of preciezer: stoppen met eten. Alcohol remt de eetlust wat niet verwonderlijk is omdat het een rijke bron van calorieën is. Voor meer informatie zie hoofdstuk Brochures/Vakliteratuur. Kopje 1.1.

Mijn man mishandelt de kinderen/mij. Kan ik hem uit het huis laten zetten?

Dat kan over het algemeen niet. U zult het dienen te regelen zoals hierboven vermeld. Wel kunt via de huisarts een vertrouwenspersoon inschakelen als het om mishandeling van de kinderen gaat of tijdelijk bij anderen of in een blijf-van-mijn-lijf-huis wonen.

Mijn man zegt dat hij redenen heeft voor zijn alcoholmisbruik en dat hij er daarom niet aan kan doen.

Dat is absoluut nooit het geval en het is een misplaats alibi. Vanzelfsprekend kunnen er allerlei oorzaken zijn waardoor hij verdriet heeft of zich zorgen maakt. Je bezatten helpt echter niet want het lost niets op. Integendeel, drinken is een hele verkeerde manier om er mee om te gaan, want je krijgt er daardoor nog een probleem bij.

Mijn ouders hebben een drankprobleem, met wie kan ik daar over praten?

Probeer of je voldoende wordt geholpen door naar de site www.drankjewel.nl te gaan.

Mijn partner drinkt te veel maar wil geen hulp hebben. Wat kan ik doen?

U kunt dan over het algemeen weinig doen. Het is in de wel zo geregeld dat niemand tegen zijn/haar zin ergens behandeld of opgenomen kan worden en als iemand niet wil houdt het daarmee meestal op. Indien de situatie van iemand echter door zijn/haar verslaving zo ernistig is dat dit een gevaar oplevert voor hem/haarzelf of voor een ander, is het mogelijk om in het kader van de wet Bijzondere Opnamen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ) de procedure in gang te zetten voor een Rechterlijke Machtiging om zodanig een gedwongen opname te realiseren. Dit loopt via de huisarts van betrokkene. Iemands verstandelijke vermogens kunnen zodanig zijn aangetast dat hij/zij niet vrijwillig kan worden opgenomen (daarvoor moet je kunnen overzien waar je 'ja' tegen zegt) maar hij/zij zal ook geen verzet plegen. In dat geval kan iemand opgenomen worden onder artikel 60 van de BOPZ. Ook dit loopt via de huisarts van betrokkene. In zeer acute situaties kan een gedwongen opname plaats vinden via een Inbewaringstelling. Ook dit traject verloopt via de huisarts van de betrokkene en, gezien het spoedeisende karakter, bij diens afwezigheid via de waarnemende arts.

Mijn partner drinkt te veel, wat kan ik doen?

Proberen in gesprek te blijven, ook over de mogelijke gevolgen van alcoholmisbruik. Met de partner naar de huisarts gaan. De huisarts dient u door te verwijzen naar de juiste instantie voor adequate begeleiding. Welke instantie die begeleiding op zich gaat nemen is landelijk enigszins verschillend geregeld: het kan bijvoorbeeld het Riag of de verslavingszorg zijn. Deze instanties gaan met u beoordelen of er sprake moet zijn van een opname of dat in de thuissituatie hulp wordt toegepast. Zij zijn ook op de hoogte van de mogelijkheden die er in de betreffende regio's zijn, bijvoorbeeld of er een zorgprogramma is waarbij de betrokken instanties met elkaar samenwerken en of er een mogelijkheid voor dagopvang of dagbehandeling is. Wat er gaat gebeuren is sterk afhankelijk van het feit of uw partner zich wil laten helpen of niet.

Mijn partner drinkt, wij doen er alles aan om dat voor iedereen verborgen te houden, want we schamen ons dood.

Ongetwijfeld veel gemakkelijker gezegd dan gedaan, maar probeer u zelf eigen te maken dat het zijn verantwoordelijkheid is, niet die van u. Als er iemand is die zich zou moeten schamen dan bentu dat zeker niet. Integendeel, u bent er slachtoffer van.

Mijn partner wil geen hulp hebben, hulpverleners nemen ons niet aan omdat hij/zij zelf niet wil. Zelf heb ik hard hulp nodig want ik ben radeloos. Wat kan ik doen?

Probeer steun voor u zelf te zoeken, maak de problemen bespreekbaar met mensen die u vertrouwt. Blijf er niet alleen mee zitten, zoek mensen die mogelijk een positieve invloed hebben op uw partner. Als u bij anderen geen steun kunt vinden, ga dan naar uw huisarts en vraag hulp voor u zelf. Hij kan u aanmelden voor begeleiding door het algemeen maatschappelijk werk of door een andere instantie die deze taak heeft in uw woonplaats.

Mijn partner wil zich op geen enkele manier laten helpen. Het samenleven met hem is voor mij en/of de kinderen zo belastend dat we hiermee niet verder willen. Wat kan ik doen?

Het enige dat u over het algemeen kunt doen is een echtscheiding aanvragen of een scheiding van tafel en bed. Heeft u een koophuis dan heeft dit de nodige - zakelijke - consequenties die afhankelijk zijn van de voorwaarden waarop uw huewelijk is aangegaan.Indien u een huurhuis hebt, wordt dit als regel toegewezen aan de ouder die voor de kinderen blijft zorgen en de meeste kans is dat u die ouder zal zijn.

Verdwijnt de behoefte aan alcohol na langdurige abstinentie?

In veel gevallen wordt de behoefte aan alcohol na langdurige abstinentie minder. Sommige Korsakovpatiënten lijken hun verslaving zelfs geheel te vergeten en talen niet meer naar drank. Het lichaam vergeet echter niets! Wanneer weer met drinken begonnen wordt kan de craving (hunkering of trek) weer in volle hevigheid terugkeren. Abstinentie handhaven is dan ook de veiligste weg. Bestel voor verdere informatie de brochure Het syndroom van Korsakov, geschreven door Klaas Arts.

Waar kan ik hulp krijgen?

Uw huisarts is de eerst aangewezen persoon om problemen mee te bespreken. Bovendien is hij ook op de hoogte van hulpverlenende instanties. Hij kan u verwijzen naar b.v. het RIAGG (Regionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg), CAD (Consultatieburo voor Alcohol en Drugs) of maatschappelijk werk.

Wat is het syndroom van Korsakov?

Het syndroom van Korsakov ontstaat door een ernstrig gebrek aan vitamine B1, ofwel thiamine. De Russische psychiater Sergey S. Korsakov beschreef tussen 1887 en 1889 in een aantal artikelen de gevolgen hiervan. De beschadigingen die blijven, kunnen pas worden vastgesteld nadat de verslaafde een aantal maanden niet meer drinkt en weer volwaardige voeding tot zich heeft genomen. Deze kunnen o.a. zijn: geheugenstoornissen, gedragsproblemen, planningsstoornissen, het vertellen van verhalen die niet kloppen maar die men zelf gelooft (confabuleren), en stoornissen aan het zenuwstelsel (polyneuropathie). Daarnaast kan het spijsverteringskaanaal worden aangetast en een aantal organen waaronder de lever. Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor een thiaminetekort waardoor de ziekte van Korsakov ontstaat. In Nederland treedt dit bijna alleen nog bij alcoholisten op.

Zijn er naast het geheugen ook andere hersenfuncties aangetast? Zijn er ook organen in het lichaam aangetast door de alcohol?

Ja, naast het geheugen kunnen ook afwijkingen aan andere organen ontstaan, zoals hart, lever, alvleesklier of aan het zenuwstelsel met als gevolg stoornissen in spraak, beweging, gevoel en gezichtsvermogen.

 

Behandeling:

Hoe is het opnamebeleid?

Opname kan alleen via een indicatie commissie na doorverwijzing van de huisarts.

Hoe kan ik de Korsakovpatient het beste begeleiden?

  • Probeer, voor zover dat mogelijk is, het alcoholgebruik te voorkomen of te beperken.
  • Probeer, voor zover dat mogelijk is, iemand goed te laten eten.
  • Probeer, als dat mogelijk is, hem/haar te laten testen als hij/zij twee maanden (zo veel mogelijk) droog staat.
  • Probeer hem/haar te bewegen een geschikte dagbehandeling te bezoeken als deze er in de woonomgeving is.
  • Vermijd de discussies waar u toch nooit samen uit komt.
  • Probeer zo veel mogelijk dagelijks dezelfde structuur aan te houden.
  • Bied zo veel mogelijk zaken die moeten plaatsvinden aan als een feit en niet door middel van een vraag.
  • Bied iemand niet te veel keuzemogelijkheden aan omdat het moeilijk is om keuzes te maken, laat kiezen uit twee mogelijkheden.
  • Geef geen ingewikkelde 'opdrachten', maar bied het in gedeelte aan en in de juiste volgorde.
  • Kom tegemoet aan wensen en eisen die wel ingewilligd kunnen worden.
  • Probeer in de benadering - als vriendelijkheid en respect gezien de situatie nog moeilijk op te brengen zijn - u zo neutraal mogelijk op te stellen.

 

Zijn er ook voorzieningen buiten het verpleeghuis waar patiënten kunnen worden opgevangen?

Ja, afhankelijk van de patiënt zijn er ook zogenaamde RIBW(Regionale instellingen voor beschermd wonen) woningen en mogelijkheden voor dagopvang.

 

Wonen:

Welke woonvormen zijn er?

  • Regionale instellingen voor beschermd wonen.
  • Verblijfafdelingen in verpleeghuizen en psychiatrische ziekenhuizen.
  • Kleinschalige wooneenheden.

 

Diversen:

Hoe kom ik aan informatie?

Onder het domein Kennisplein op de homepagina van de website vindt u bij publicaties en literatuur een brochure 2010: Het syndroom van Korsakov. U kunt deze brochure gratis downloaden.

U kunt ook telefonisch contact met het Korsakov kenniscentrum opnemen. Het telefoonnummer vindt u op de homepagina.

Voor hulpverleners wordt het boekje 'Zorgprogramma Korsakovsyndroom' aanbevolen.(Uitgegeven door het Korsakovkenniscentrum)

Is er een lotgenotenvereniging, zodat ik mijn ervaringen met anderen kan delen?

Nee, maar via het gastenboek kunt u met lotgenoten in contact komen. Ook proberen wij de in het gastenboek gestelde vragen persoonlijk te beantwoorden.