|
In de seniorenwijzer van April 2012 heeft Liesbeth van Beemen een artikel geschreven met als titel 'Het Syndroom van Korsakov: Ver van mijn bed?'. Het syndroom van Korsakov: Ver van mijn bed? "Hoeveel alcohol drinken mensen die Korsakov krijgen?" Is een vraag die ik als insider vaak te horen krijg. Eenmaal in gesprek over dit onderwerp blijken er veel misverstanden over het syndroom te bestaan. Bijna iedereen wat dat het iets met alcoholmisbruik te maken heeft, maar minder bekend is dat Korsakov op de eerste plaats het gevolg is van ernstig vitaminegebrek, een tekort aan vitamine B1 oftewel thiamine. Dit tekort ontstaat door ernstige ondervoeding en komt in de Westerse wereld voornamelijk voor bij alcoholisten. In theorie is Korsakov eenvoudig te voorkomen zolang de alcoholist voldoende eet en/of een onderhoudsdosis thiamine slikt, maar hoe ernstiger de verslaving des te groter de kans op zelfverwaarlozing en ondervoeding. De gevolgen van dit thiaminegebrek zijn dramatisch. Het brein raakt beschadigd met ernstige geheugenstoornissen als gevolg. Daarnaast is de patiënt niet meer goed in staat de regie over zijn leven te voeren. Dit komt door problemen met organiseren en plannen, executieve functiestoornissen genoemd. Een Korsakovpatiënt is zich meestal niet bewust van zijn eigen beperkingen. Het ontbreekt hem aan ziekte-inzicht. Hij (het zijn vaker mannen) is er zeker van dat hem niets mankeert en wijst hulp en zorg als hinderlijke bemoeizucht af. Korsakov is vrijwel nooit het enige probleem. De alcoholverslaving heeft meestal al veel eerder tot psychosociale ontwrichting geleid. Denk daarbij aan relatieproblemen, arbeidsongeschiktheid en een slechte gezondheid. Ook ander psychische klachten zoals angst en depressie komen onder verslaafden veel voor. Vaak komt de patiënt pas in beeld als hij door een valincident, trauma of collaps via de crisisdienst wordt opgenomen, maar ook dan stuurt het ziekenhuis de patiënt na een eerste kortstondige ‘oplapbeurt' weer zo snel mogelijk naar huis. Voor behandeling van zijn verslaving voelt de patiënt meestal niets! Een deel van de patiënten die Korsakov krijgen wordt uiteindelijk (en vaak onvrijwillig) opgenomen in verpleeghuizen. In het gunstigste geval gebeurt dit op afdelingen met specifieke Korsakovzorg, maar we treffen hen ook aan onder de groep ‘jong dementerenden', onder patiënten met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) en in de reguliere psychogeriatrische zorg. Hoe minder kennis er bij medewerkers over Korsakov is, des te moeilijker is de omgang met deze patiëntengroep. Korsakovpatiënten zijn relatief jong (50+, maar ook jonger) verbaal vaardig en vaak impulsief of ontremd. Agressie komt veel voor en bij een aantal is er ondanks abstinentie nog altijd een hunkering naar alcohol. Hoeveel Korsakovpatiënten zijn er in Nederland? Helaas is dat niet bekend. Schattingen lopen uiteen van 5000-15000 en we weten ook niet of het er meer worden. We verwachten het wel, omdat de kans op alcoholverslaving lijkt toe te nemen. Er zijn twee risicogroepen. De eerste zijn de inmiddels vergrijzende babyboomers die vaker dan de generatie voor hen gewoontedrinkers zijn. De oudere gewoontedrinker kan sluipenderwijs verslaafd raken wanneer door persoonlijke omstandigheden als ziekte, verlies van werk of het overlijden van de partner het alcoholgebruik sluipenderwijs toeneemt en uit de hand loopt. Dat proces kan bij ouderen sneller verlopen omdat het lichaam slechter alcohol verdraagt naarmate je ouder wordt. De tweede risicogroep zijn de jeugdige drinkers. Hoe vroeger je met alcohol begint, hoe groter de kans dat je verslaafd raakt en hoe jonger je in principe Korsakov kunt krijgen. Afgezien van dit trieste vooruitzicht voor de patiënt, zijn de maatschappelijke gevolgen desastreus. Een veertigjarige met Korsakov zou wel eens 30 jaar pleegzorg nodig kunnen hebben. Tel uit je winst! Thiamine mag dan een makkelijk verkrijgbaar en relatief goedkoop voedingssupplement zijn, het kost de gezondheidszorg grote moeite dit middel preventief bij alcoholisten in te zetten. Het Korsakov Kenniscentrum (KKC) is in 2007 opgericht op initiatief van vier zorginstellingen die specialistische pleegzorg aan Korsakovpatiënten bieden. Het doel is kennis en kunde over Korsakov te verzamelen en zo breed mogelijk onder belanghebbenden te verspreiden. Onderzoeksthema's zijn onder andere diagnosticering, thiaminebeleid, omgaan met agressie en zorgdilemma's die samenhangen met wilsonbekwaamheid. Ook is er een zorgprogramma ontwikkeld toegespitst op de omgang met Korsakovpatiënten. Korsakov Kenniscentrum Slinge 901
3086 EZ Rotterdam info@korsakovkenniscentrum.nl http://www.korsakovkenniscentrum.nl/
|
