Leven met KorsakovDeze informatie is bedoeld om mensen uit de naaste omgeving van de Korsakovpatiënt voor te lichten over de specifieke gedragingen van een Korsakovpatiënt. Waar mogelijk worden handvatten gegeven over hoe u het beste om kan gaan met die specifieke gedragingen. Hoewel ieder mens anders is en er dus geen algemene regels gegeven kunnen worden zijn er bij Korsakovpatiënten een groot aantal overeenkomsten in het gedrag. Doorgaans worden deze gedragingen door de omgeving als bijzonder storend ervaren. Een aantal hiervan komt hier in een willekeurige volgorde aan de orde. Het kan echter zijn dat hulpverleners van de patiënt een andere aanpak voorstaan dan in hier beschreven wordt. Deze hulpverleners zullen altijd bereid zijn om u uit te leggen waarom ze voor een bepaalde behandeling kiezen. Daarnaast kunt u hulpverleners helpen met informatie over uw familielid.
Het syndroom van Korsakov is een aandoening die veroorzaakt wordt door overmatig alcoholgebruik. Door alcoholmisbruik (vaak in combinatie met slechte voedingsgewoonten) kunnen bepaalde gedeelten van de hersenen worden aangetast, waardoor de patiënt geheugen-, inprentings-, en oordeelsstoornissen krijgt. Daardoor lijkt de aandoening soms wat op dementie. Helaas is het aantasten van hersencellen een onomkeerbaar proces. Dat betekent dat genezing niet mogelijk is. Het gevolg hiervan kan zijn dat patiënten op den duur niet meer zelfstandig kunnen leven. De ernst van de aantasting is afhankelijk van de duur van het alcoholmisbruik, en/of de hoeveelheid alcohol die gebruikt is. Bovendien is de ene mens gevoeliger voor de gevolgen van alcoholmisbruik dan de ander. Er wordt wel gesteld dat iedereen die langdurig te veel alcohol gebruikt aan het syndroom kan gaan lijden. De laatste jaren is er een onrustbarende stijging van het aantal relatief jonge mensen, dat aan het syndroom van Korsakov lijdt.
Geheugenverlies
Oriëntatie
Tijd
Als het begrip van tijd ontregeld is, weet de Korsakov patiënt niet meer welke dag van de week het is, of wat er op een bepaalde dag is gebeurd. Leven zonder een goed tijdsbegrip is leven in een chaos. Soms is het tijdsbegrip zo gestoord, dat de patiënt niet meer weet of hij zich aan het aan- of uitkleden is. Hij heeft dan geen idee of het ochtend of avond is. Het gevolg is dat de patiënt zich ongelukkig voelt.
Plaats
Persoon
Omdat de patiënt moeite heeft afspraken te onthouden en na te komen, raakt ook het sociale leven ontregeld. Vooral wanneer de patiënt uit de meest vertrouwde omgeving wordt gehaald blijkt dat hij zich slechts met bijzonder veel moeite aan kan passen aan de "nieuwe" omgeving.
De oriëntatie in persoon, (het herkennen van mensen) blijft doorgaans het langst intact, maar kan op den duur gestoord raken. De Korsakovpatiënt is het meest gebaat bij hulp in de oriëntatie. Het wijzen op fouten helpt bijna nooit en maakt hem juist onzeker. Doorgaans zijn eenvoudige hulpmiddelen voor de patiënt een uitkomst. Bijvoorbeeld een agenda om de afspraken in op te schrijven of het gebruik maken van foto's om personen te kunnen herkennen. Een ander voorbeeld is een boodschappenlijstje of een lijstje met de volgorde van te verrichten handelingen. (B.v. bij het opstaan, wassen en aankleden.) Men moet zich echter wel realiseren dat deze hulpmiddelen alleen gebruikt kunnen worden na een intensieve training.
Confabuleren Men kan proberen om het verhaal aan te vullen met de juiste informatie en de patiënt zo in de goede richting te sturen.
Faalangst Omdat de patiënt niet meer in staat is nieuwe dingen te leren is elke dag weer vol onzekerheden. Waar is de uitgang? Hoe laat gaan we aan tafel? Waar is het toilet? Aan wie kan ik hier iets vragen of wie zijn al die mensen om mij heen? Vragen waar gezonde mensen zelf het antwoord op kunnen vinden, maar die voor de Korsakovpatiënt iedere dag opnieuw terugkomen omdat men de antwoorden vrijwel onmiddellijk weer vergeet. De patiënt realiseert zich vaak wel, dat hij het antwoord had kunnen weten, maar kan er met geen mogelijkheid opkomen. Dit nu leidt veelal tot faalangst. Om dat falen te voorkomen zorgt de patiënt dat hij zo veel mogelijke nieuwe en onbekende zaken uit de weg gaat. Daardoor ontstaat bij u de een een apathische houding (vermijdingsgedrag). De ander wordt in zo'n situatie juist agressief (vechtgedrag); op zich begrijpelijke houdingen. Het zijn manieren om het voortdurend falen te voorkomen of te verbloemen. De Korsakovpatiënt heeft een vast dagrite nodig. Indien de patiënt zich aan een vast ritme kan houden voelt hij zich veilig. Faalangsten zullen dan minder vaak voorkomen. Is er nog geen vast dagritme, dan is het nodig zo'n ritme aan te brengen. Het aanbrengen van een dergelijk dagritme vergt veel tijd.
Decorumverlies Dit probleem hebben veel Korsakovpatiënten. Een afdoende oplossing is er eigenlijk niet. In veel gevallen zal men er toe moeten over gaan belangrijke zaken voor de patiënt te gaan beheren. Veel Korsakov patiënten verzamelen en verstoppen allerlei spulletjes die zij vinden. Wanneer dit gebeurt tijdens een ziekenhuisopname, leidt dit nogal eens tot onbegrip en conflicten.
Opname Er zijn ook andere mogelijkheden om de patiënt behulpzaam te zijn. Hierbij kunt u denken aan het gebruik van informatieborden, naamborden, wegbewijzering, foto's van personeel en medebewoners enz.
Familiehulp
De familieleden zijn doorgaans niet in staat de patiënt te bewegen het drinken te stoppen. Bovendien spelen soms schaamtegevoelens ten opzichte van de omgeving een rol. Vaak heeft men lange tijd het alcoholisme van de patiënt verborgen gehouden voor de omgeving. Het stoppen met drinken zal dus onder enige dwang moeten gebeuren en moet (lange tijd) gecontroleerd blijven. De patiënt zal namelijk weer gaan drinken, wanneer hij de kans krijgt.
Met andere woorden: een opname voor de Korsakovpatiënt is onafwendbaar. Na opname voelen familieleden zich vaak schuldig,omdat ze niet meer in staat zijn zelf voor de patiënt te zorgen. Of omdat een opname in een ziekenhuis of verpleeghuis lijkt op het afschuiven van de eigen verantwoordelijkheid. Schuldgevoelens omdat er vaak mooie tijden zijn geweest voordat het drinken begon. Toch is professionele hulp doorgaans de enige en de beste oplossing voor het drinkprobleem. Hulpverleners zijn veelal opgeleid en getraind om met Korsakov patiënten om te gaan en zonodig te behandelen. Zij hebben steun aan elkaar als het gedrag van de patiënt te storend wordt. Familieleden staan er thuis meestal 24 uur per dag alleen voor. Schuldgevoelens over wat er is misgegaan of over de opname zelf zullen er altijd wel enigszins blijven. Hulpverleners weten hoe het leven met een Korsakovpatiënt er uit ziet en zullen alleen maar begrip tonen. Ook kunnen zij de familie helpen bij het begrijpen en accepteren van het Korsakov syndroom en de gevolgen ervan.
Hulpverlenende instanties
Informeer naar de binnenkort te verschijnen folder voor familieleden |
Nieuwsitems
Columns
Mij mankeert niksZorgprogramma |
